شهریور ۲۲, ۱۳۹۵

در برنامه ی کودک شبکه ی باران زبان گیلکی را به سخره می گیرند

امین حسن پور مدیر سایت اینترنتی ورگ است و علاوه بر این , وی نویسنده و محقق پر تلاشی در حوزه زبان گیلگی ست.

او از جمله جوان هایی ست که چراغ زبان گیلکی را در حوزه فعالیت های پر ثمرش زنده نگه داشته و گفتگوی اختصاصی خبرآزاد را با وی می خوانید.
– سایت شما ، سایت ورگ تا به امروز چقدر توانسته زبان گیلکی را زنده نگاه دارد؟
من تاکید دارم که “ورگ” یک وبلاگ است. این تاکیدم به دلیل دفاعم از سنت وبلاگ‌نویسی و آزادی بیان است. وبلاگ‌ها از دههٔ ۸۰ شمسی، پیام‌آوران مردمی شدن رسانه‌ها بودند. اما دربارهٔ پرسششما، این را دیگران باید پاسخ دهند نه من. تنها نکته ای که می توانم برای کمک به قضاوت دیگران عنوان کنم این است که زمانی که در آگوست سال ۲۰۰۵ یعنی بیش از ۱۰ سال پیش “وبلاگ ورگ” راه اندازی شد، وضعیت مثل امروز نبود که اینترنت پر شده از عکس و صدا و متن دربارهٔ گیلان و زبان گیلکی، و شما جز یکی دو وبلاگ با چند پست به زبان گیلکی، هیچ چیزی از گیلکی و گیلک در اینترنت نمی‌دیدید.

ـ آیا زبان گیلکی در حال نابودی ست ؟
خوشبختانه زبان گیلکی در رده بندی های جهانی و علمی زبان های در حال انقراض و یا زبان های در خطر انقراض، حضور ندارد؛ گرچه متاسفانه زبان قوم همخانهٔ ما در استان گیلان، یعنی “زبان تالشی” با این مشکل رو به رو است که باید ما به جد به فکر راه حلی برای رفع این مشکل باشیم. همه ی فعالان عرصه ی زبان گیلکی و تالشی باید به یکدیگر کمک کنیم تا به آنجا که، زبان تالشی هم به یک وضعیت ثابت برسد.
اما آنچه که به عنوان خطر و تهدید نابودی دربارهٔ زبان گیلکی مطرح می‌شود مربوط به بیرون ماندن این زبان از سه حوزهٔ آموزش و پرورش، رسانه های کثیرالانتشار و فراگیر و بوروکراسی اداری است و فکر می کنم از این سه مورد، دو مورد قابلیت حل شدن دارد. یعنی مشکلات و تهدیدهای وارد شده، از سوی آموزش و پرورش و رسانه ها در چارچوب همین قانون اساسی جمهوری اسلامی، با قوانین موجود، عملی بوده و می توان به آن دست یافت و به این زبان کمک کرد.

 

ـ به نظر شما راه زنده نگاه داشتن زبان گیلکی چیست؟
ـ ببینید، این زبان در حال حاضر زنده است و هنوز هم می توان در کوچه و خیابان ، تاکسی، سوپر مارکت ، بازار و بسیاری جاهای دیگر ،آن را از دهان مردم شنید. ولی پویا نیست. در مناسبات ارباب و رعیتی و روستایی درجا زده و از آن برای کاربردهای امروزین و در فرهنگ و هنر استفادهٔ نو و تازه نمی‌شود.
مشکل در واقع به آن بخش از این زبان که به خلاقیت، زایا بودن و همراهی اش با مناسبات جدید و امروزی است باز می گردد که در حال مرگ است و به همین دلیل کم کم شروع به عقب نشینی از عرصه های مختلف کرده است. که البته با موج بیداری جوانان و نوجوانان و توجهشان به هویت قومی خودشان من امیدوار به بهبود وضعیتم.
به طور مشخص می توان این طور بیان کرد که طبقهٔ زحمتکش جامعه هنوز هم با این زبان در ارتباط اند و طبقهٔ بالای جامعه در حال فاصله گرفتن از آن که در نتیجه زبان گیلکی امروز را می‌توان زبان مردم زحمتکش گیلان و غرب مازندران دانست. این مسئولیت ما را بیشتر می‌کند چون همین طبقهٔ زحمتکش هستند که کار و زندگی را پیش می‌برند.
اینکه چه کار می توان برای این زبان انجام داد؟ به طور مشخص ادبیات و موسیقی، تاثیر بسیاری در این رابطه خواهد داشت. ادبیات و هنر مردمی، ادبیات و هنری که به نوعی بتواند مردم را درگیر خودش کند و از زندگیشان بگوید و عرصه‌های نو و جذابی هم داشته باشد.
از طرف دیگر ایجاد بستری آزاد برای رسانه ها که بتوانند به راحتی و بدون هراس وارد مسائل قومی/محلی شوند.
نه مثل صدا و سیمای مرکر استان گیلان که در حال حاضر متاسفانه به یک مانع عمده و عاملی بازدارنده تبدیل شده که در نتیجه بخشی از انرژی تلاشگران عرصه ی زبان و ادبیات گیلکی باید صرف جبران آسیب هایی شود که شبکه ی “باران ” به مقوله ی زبان گیلکی وارد می کند.
این شبکه به جای تبدیل شدن به عاملی بازدارنده می توانست خدمات خوب و قابل قبولی به زبان گیلکی و البته تالشی ارائه کند و کمک بزرگی محسوب می شد. اما امروزه از یک طرف با تاکید روی لهجهٔ مرکز و بی‌توجهی به گوناگونی لهجه‌های زبان گیلکی و از طرف دیگر با ساختن برنامه هایی برای کودکان که در آن زبان گیلکی به شیوه ای مسخره به کودکان معرفی می شود، تقریبا از ریشه این زبان را نابود کرده و کاری می کند تا بچه ها بدانند کاربرد زبان گیلکی فقط برای مسخره بازی است. من خودم برنامه ی رادیویی اینترنتی تهیه می کنم و یکی از برنامه هایی که تهیه و پخش کردم در رابطه با همین مشکل بود و با پخش قسمتی کوتاه از یکی از برنامه‌ های کودک شبکه ی باران، سعی کردم نشان دهم که چطور و با چه وضعیت اسف باری روی ذهن کودکان تاثیر منفی می‌گذارند و این زبان را به سخره می گیرند، یعنی زبان مادری خودشان و ما را! البته اگر دست‌اندرکاران مهمترین مرکز رسانه‌ای این سرزمین اهل همین سرزمین باشند.

مطالب مرتبط

نظرات

بدون نظر

اخبار